مطالعات اقتصادی

مطالعات اقتصادی

 

شروع این بخش را با تعریف جدید از علم اقتصاد آغاز می‌کنیم که خود گویای توضیحات بعدی خواهد بود.

“علم اقتصاد عبارت است از تخصیص منابع محدود به نیازهای نامحدود”

مطالعات اقتصادی و بازار، علمی است تازه متولد شده، مربوط به دهه‌های اخیر در جوامع کسب و کار و تجارت. از گذشته تا به امروز برای ورود به کسب و کار تازه و جدید؛ حساب ظاهری یا بعبارت بهتر حساب چرتکه‌ای درآمدها منهی هزینه ها محاسبه و در نهایت سود برآورد می‌شد که معمولاً صاحبان و آفرینندگان کسب و کارهای جدید به همین حساب و سود ظاهری، که هم اکنون به آن سود حسابداری گفته می‌شود اکتفا می‌نمودند.

در واقع هنوز هم در بسیاری از کسب و کارها بالاخص در جهان سوم همانند سابق و به همان شیوه حسابداری اقدام به سرمایه گذاری می‌نمایند.

بعبارت بهتر در گذشته آغاز  یک کسب و کار بدین صورت بود که فرد به دلیل علاقه شخصی یا تخصص خانوادگی یا رشته تحصیلی و در معدود موارد با حساب سرانگشتی و محاسبه چرتکه ای و برآورد سود اقدام به راه اندازی یک کسب و کار جدید می نمود.

در ظاهر همه چیز مرتب و بدون نقص بوده و با تفاضل گیری درآمدها از هزینه ها و اندازه گیری سود و زیان حاصله، می‌توان در مورد ورود یا عدم ورود به یک کسب و کار تصمیم گیری نمود. با گذشت زمان و بالعکس شدن بسیاری از نتایج محاسباتی اولیه در فرآیند اجرایی کار و با گسترش دانش و علم بشری و روشن شدن زوایای دیگری از علم مالی و حسابداری، مشخص گردید که سود محاسبه شده بدین شیوه، سود واقعی نبوده و عوامل دیگری نیز وجود دارند که در محاسبه سود و زیان اثرگذار بوده و تاکنون نادیده گرفته شده که در بسیاری از موارد منجر به نتایج کامل متفاوت می‌شد. بعنوان مثال تجار و کارآفرینان با برآورد سود حسابداری اقدام به شروع یک فعالیت اقتصادی می نمودند و هنوز زمان زیادی از شروع  فعالیت شان نگذشته بود که  متوجه خطا در محاسبات شده و ناچاراً متحمل ضرر و زیان زیادی در کسب و کار نوپای خود می‌شدند. برخی سرمایه گذاران حتی سود نیز کسب می‌کردند اما متوجه می‌شدند که سود کسب شده از کسب و کارشان بسیار کمتر از سود کسب و کارهای دیگری بوده که می‌توانستند در آن سرمایه گذاری نمایند.

بدین ترتیب علم اقتصاد وارد فرآیند مالی و علم حسابداری شده و روشی جدید در اندازه گیری سود و زیان و مقایسه سود پروژه های مختلف با یکدیگر ارائه نمود، که منجر به بروز پدیده‌ای به نام مطالعات فنی و مالی و اقتصادی در شروع هر پروژه‌ی مالی و سرمایه‌گذاری و اقتصادی گردید، که حاصل تلفیق علم حسابداری با اقتصاد بوده و نتایج حاصل از آن با ضریب خطای بسیار پایین، قابلیت اتکاء و اعتماد بالاتری را داشتند.

لزوم مطالعات اقتصادی قبل از شروع هر فعالیتی از آنجایی آغاز می‌گردد که برای برآورد دقیق سود و زیان یک طرح کسب و کار نیاز است کلیه عوامل مؤثر بر ساختار مالی و اقتصادی آن پروژه اندازه گیری و برآورد گردد. بدین معنا که قبل از آغاز یک پروژه اقتصادی می‌بایست بسیاری از هزینه فرصت های از دست رفته و ریسک ها شناسایی و برای اندازه گیری سود و زیان، تبدیل به شاخص های کمی شود.

یک مثال ساده :

 

امسال را سال پایه فرض کرده و فرض می‌کنیم سرمایه ما100.000.000 تومان است که با این رقم در سال پایه میتوان یک خانه 50 متری از قرار متری 2 میلیون تومان در حومه تهران خریداری کنیم. حال فرض می‌کنیم دارائی ما در 5 سال آینده همین 100.000.000 تومان باشد، سوالی که مطرح است آیا 100.000.000 تومان 5 سال آینده با 100.000.000 تومان امسال دارای ارزش یکسانی است و آیا با این پول در 5 سال آینده همچنان میتوان خانه ای در حومه تهران خریداری کرد؟

 

پاسخ دادن به این سوال ما را وارد مبحث مهمی در محاسبات اقتصادی می‌کند که نام آن را ارزش زمانی یا ارزش خواب رفتگی پول می‌نامند.

در مثال فوق مشخص می‌شود A ریال در سال پایه نسبت به A ریال چند سال آینده بدون شک دارای قدرت خرید بالاتری خواهد بود.

بنابراین تفاوت اصلی محاسبات اقتصادی با محاسبات سنتی در این است که در محاسبات اقتصادی تمام هزینه‌ها و درآمدها در واحد زمانی یکسانی محاسبه می‌شوند بدین معنا که اگر هزینه در سال پایه صورت می‌پذیرد ولی درآمدها در طی زمان و سال‌های گوناگون، کلیه درآمدهای حاصل گردیده در مقاطع زمانی متفاوت یا هزینه کردهای سال های مختلف به ارزش سال پایه تنزیل گردیده تا در برآورد سود، معیار و واحد یکسان زمانی در اختیار باشد.

درصورتیکه هزینه‌ها و درآمدها با یکدیگر تطابق زمانی نداشته باشند، محاسبات انجام شده به لحاظ منطق اقتصادی داری نتیجه و مفهوم قابل دفاعی نخواهد بود.

بنابراین به مفهوم ساده زمانی که هزینه برای سال 1398 است و درآمدها مربوط به سال 1402، با کمک شاخص های ارزش حال در علم اقتصاد، درآمد سال 1402 به سال 1398 تنزیل شده و ارزش آن به قیمت سال 1398 محاسبه و اندازه‌گیری می‌شود، بنابراین در اینجا دو عدد در واحد یکسان زمانی حاصل می‌شود که می‌توان از تفاضل آنها میزان سود واقعی یا سود اقتصادی را محاسبه نمود.